29 listopada 2011 r. w Szkole GÅównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie zostaÅ zaprezentowany Plan Ochrony Niedźwiedzia Brunatnego Ursus arctos w Polsce. Projekt czeka teraz na konsultacje i decyzjÄ Generalnej Dyrekcji Ochrony Årodowiska dotyczÄ
cÄ
wdrażania planu ze zmianami po konsultacjach lub w tej postaci. W opracowaniu planu braliÅmy udziaÅ (A.S. - wspóÅautorka caÅego planu, R.M. - wspóÅpraca w rozdziale: Poprawa dobrostanu niedźwiedzi w niewoli).
Poniżej czÄÅÄ dotyczÄ
ca niedźwiedzi w niewoli.
7.5. Poprawa dobrostanu niedźwiedzi w niewoli
Diagnoza obecnej sytuacji i podstawowe kierunki dziaÅaÅ
W niewoli na terenie Polski jest utrzymywanych 29 niedźwiedzi brunatnych (6 samcow i 23 samice) w 9 placówkach (stan na wrzesieÅ 2011). SiedemnaÅcie osobników przebywa w warunkach, w których nie jest możliwa realizacja podstawowych potrzeb biologicznych tych zwierzÄ
t. W badaniach niedźwiedzi w niewoli* wykazano, że najwiÄkszymi problemami w zapewnieniu dobrostanu sÄ
: (1) zbyt maÅa powierzchnia wybiegów, (2) nieodpowiednie, betonowe podÅoże powodujÄ
ce choroby i deformacje koÅczyn, (3) nieodpowiednia dieta, (4) brak basenów i dostÄpu do wody pitnej, (5) brak stymulacji powodujÄ
cy cierpienie psychiczne oraz (6) nieodpowiednia opieka, również weterynaryjna.WielkoÅÄ wybiegów nie przekracza 600 m2, tylko trzy mieszczÄ
siÄ w okolicach 1000 m2, a jedynie jeden ma 1,2 ha. JedenaÅcie niedźwiedzi jest utrzymywanych na nieakceptowalnie maÅej powierzchni; 8 osobnikow przebywa na wybiegach i w klatkach poniżej 200 m2, a trzy niedźwiedzie brunatne przebywajÄ
na betonowych wybiegach o powierzchni nawet mniejszej niż wymagane prawem minimum (100 m2 dla pary). Obecnie dziesiÄÄ niedźwiedzi jest utrzymywanych na wyÅÄ
cznie betonowym podÅożu. SzesnaÅcie osobnikow nie ma dostÄpu do baseów o wielkoÅci odpowiedniej do swobodnego pÅywania; niektóre mogÄ
siÄ jedynie chÅodziÄ w betonowych doÅach, korytach lub wannach.W czÄÅci placówek utrzymujÄ
cych niedźwiedzie brunatne, stosowana jest nieodpowiednia dieta, a w wielu brak jest kontroli nad dokarmianiem zwierzÄ
t przez zwiedzajÄ
cych. Praktyka dokarmiania powinna byÄ caÅkowicie zakazana zarówno ze wzglÄdu na jej niekorzystny wpÅyw na zdrowie, jak i zmiany w zachowaniu (szczegóÅowe informacje w ZaÅÄ
czniku 1).
Utrzymywanie niedźwiedzi w odpowiednich warunkach jest ważne nie tylko ze wzglÄdu na dobrostan zwierzÄ
t, ale również wÅaÅciwÄ
edukacjÄ o potrzebach biologicznych gatunku. Jednym z sugerowanych rozwiÄ
zaÅ problemu niedźwiedzi przebywajÄ
cych w nieodpowiednich warunkach i braku odpowiednich miejsc, gdzie można byÅoby je umieÅciÄ, jest budowa azyli dla niedźwiedzi. Azyle, w ktorych niedźwiedzie sÄ
utrzymywane na poÅnaturalnych wybiegach sÄ
rozwiÄ
zaniem z powodzeniem stosowanym w wielu krajach europejskich. Placowki takie nie tylko utrzymujÄ
wysokie standardy w zakresie dobrostanu zwierzÄ
t, ale peÅniÄ
ważne funkcje edukacyjne i naukowe. W niektorych azylach za minimalnÄ
powierzchniÄ dla jednego osobnika przyjmuje siÄ 0,5 ha. Standardy te wyznacza koncepcja Large Bear Enclosures okreÅlana skrotem LBE. Utrzymywanie niedźwiedzi w warunkach, w których mogÄ
one przejawiaÄ naturalne zachowania jest podstawÄ
tej koncepcji. Oprócz znacznego zwiÄkszenia powierzchni wybiegów, coraz powszechniej stosuje siÄ wzbogacenie Årodowiskowe (environmental enrichment). Wszystkie nowo budowane obiekty w ogrodach zoologicznych powinny uwzglÄdniaÄ tendencje panujÄ
ce w innych krajach europejskich.
Zalecane dziaÅania
• Za niezbÄdnÄ
należy uznaÄ zmianÄ w przepisach krajowych dotyczÄ
cych minimalnych warunkow utrzymywania niedźwiedzi. Dotychczasowe regulacje nie tylko nie uwzglÄdniajÄ
koniecznoÅci zapewnienia możliwoÅci realizacji podstawowych potrzeb gatunku, ale też sÄ
niejasne, tj. nie okreÅlajÄ
powierzchni minimalnej wybiegu dla jednego osobnika, a jedynie pary zwierzÄ
t. Proponuje siÄ zwiÄkszyÄ obecnie obowiÄ
zujÄ
ce minimum powierzchni wybiegu ze 100 m2 na parÄ do 1000 m2 dla jednego lub dwóch osobnikow (propozycje zmian w tym zakresie patrz rozdz. 8.2).
• Wspieranie inicjatyw budowy azylu lub dużych wybiegow, ktore mogÅyby rozwiÄ
zaÄ problem niedźwiedzi przebywajÄ
cych w nieodpowiednich warunkach.
• Promowanie i wspieranie wzbogacanie obecnych wybiegów w elementy stymulujÄ
ce aktywnoÅÄ fizycznÄ
i psychicznÄ
.
• Promowanie budowy nowych obiektow zgodnie ze standardami LBE.
*MaÅlak R. i Sergiel A. Niedźwiedzie w niewoli. Badania dobrostanu w Polsce
2007–2009. RSPCA i OTOZ Animals, WrocÅaw.
Polskie ogrody zoologiczne w ogniu krytyki - raport - następne »« poprzednie - NiedĹşwiedzie nie mogÄ
byÄ utrzymywane w domach, schroniskach, zoo bez licencji